Robot chạy lung tung, sai bản đồ: vì sao và cách tạo lại bản đồ

Robot chạy lung tung, đi vòng vòng hoặc nhận sai bản đồ thường là do nó không xác định được mình đang ở đâu trong nhà. Nguyên nhân hay gặp là cảm biến định vị bẩn, robot bị nhấc đi hoặc không xuất phát từ đế sạc, đồ đạc thay đổi nhiều so với lúc quét, hoặc bản đồ đã lưu bị lỗi. Bạn nên vệ sinh cảm biến và khởi động lại trước; nếu robot vẫn lạc, hãy xóa bản đồ cũ và tạo lại theo các bước trong bài.

Lưu ý nhỏ: tên mục trong app như quản lý bản đồ, lưu bản đồ hay bản đồ nhiều tầng mỗi hãng gọi một kiểu. Bạn dựa vào ý nghĩa của từng bước và đối chiếu với app hoặc sách hướng dẫn của máy mình.

Kiểm tra nhanh trước khi xóa bản đồ

Xóa bản đồ đồng nghĩa với việc mất ranh giới phòng, vùng cấm và nhiều cài đặt riêng. Vì vậy, hãy thử các bước nhanh này trước:

• Robot có xuất phát từ đế sạc không, hay bạn vừa bế nó sang phòng khác rồi bấm chạy?
• Đế sạc có bị dịch chỗ, xoay hướng hoặc bị đồ đạc che không?
• Cảm biến định vị (tháp LiDAR trên nóc hoặc camera phía trước) và các cảm biến dưới đáy có bám bụi, tóc hay vết tay không?
• Tháp LiDAR (nếu có) có bị vật đè lên, bị kẹt hoặc quay không trơn tru không?
• Bánh xe có quấn tóc, trượt trên sàn ướt hoặc bị kẹt không?
• Với nhà nhiều tầng, app có đang hiển thị đúng bản đồ của tầng hiện tại không?
• Robot và app đã được cập nhật phần mềm mới nhất chưa?

Sau khi kiểm tra, tắt hẳn robot rồi bật lại, đặt lên đế sạc vài phút trước khi chạy thử. Khá nhiều trường hợp chỉ cần vậy là robot định vị lại được.

Robot định vị và nhận bản đồ như thế nào?

Hiểu sơ qua cách robot "nhìn" ngôi nhà sẽ giúp bạn đoán đúng nguyên nhân nhanh hơn.

Robot dùng LiDAR quét tia laser xung quanh để đo khoảng cách tới tường và đồ vật. Robot dùng camera thì nhận diện các đặc điểm như góc tường, khung cửa, trần nhà. Cả hai loại đều kết hợp thêm dữ liệu từ con quay hồi chuyển và vòng quay bánh xe để ước tính mình đã đi bao xa, rẽ góc bao nhiêu.

Khi bắt đầu chạy, robot so sánh những gì nó thấy với bản đồ đã lưu để tìm vị trí của mình. Nếu thông tin quá khác hoặc cảm biến bị nhiễu, robot sẽ lúng túng: quay vòng tại chỗ, dọn lặp lại một khu, bỏ sót phòng hoặc tự vẽ ra một bản đồ mới lệch hẳn so với nhà thật.

Một số robot đời đơn giản chỉ dùng con quay hồi chuyển, chạy theo đường zigzag và thường không lưu bản đồ chi tiết. Với các máy này, việc đi chưa thật gọn gàng phần nào là giới hạn của công nghệ. Bạn có thể tìm hiểu thêm trong bài so sánh LiDAR, camera và con quay hồi chuyển.

Nguyên nhân khiến robot chạy lung tung, sai bản đồ

1. Cảm biến định vị bẩn hoặc bị che khuất

Dấu hiệu: robot quay tròn tại chỗ khá lâu khi vừa rời đế, báo không định vị được, bản đồ bị méo hoặc có tường ảo ở chỗ không hề có tường.

Cách xử lý:

1. Tắt robot.
2. Dùng khăn mềm khô lau cửa sổ quét quanh tháp LiDAR hoặc ống kính camera.
3. Quan sát khe giữa tháp và thân robot, gỡ tóc, sợi chỉ hay vật nhỏ mắc vào.
4. Đảm bảo không có miếng dán, đồ trang trí hay vật gì chắn tầm quét của tháp.
5. Bật lại robot và cho chạy thử từ đế sạc.

Nếu app báo lỗi một cảm biến cụ thể, bạn xem thêm bài lỗi cảm biến robot hút bụi và cách xử lý.

2. Robot bị nhấc đi hoặc không xuất phát từ đế sạc

Đây là nguyên nhân rất hay gặp nhưng ít ai để ý. Khi bạn bế robot sang chỗ khác giữa chừng, hoặc đặt nó giữa phòng rồi bấm chạy, robot mất mốc ban đầu và phải đoán lại vị trí.

Cách xử lý:

1. Luôn để robot bắt đầu từ đế sạc khi chạy theo bản đồ.
2. Khi phải giải cứu robot bị kẹt, đặt nó lại gần chỗ cũ, hoặc cho về đế rồi chạy lại.
3. Hạn chế để trẻ nhỏ hay thú cưng đẩy, nhấc robot khi nó đang làm việc.

3. Đế sạc bị di chuyển

Robot coi đế sạc là điểm gốc của bản đồ. Đế bị dịch đi một đoạn, xoay hướng hay bị che một phần đều có thể làm robot lệch bản đồ hoặc không tìm được đường về.

Cách xử lý:

1. Đặt đế sạc áp sát tường, trên nền phẳng, chừa khoảng trống hai bên và phía trước theo hướng dẫn của hãng.
2. Chọn một vị trí cố định, tránh chỗ hay bị va quẹt hoặc kê đồ.
3. Nếu buộc phải chuyển đế, cho robot chạy một lượt để cập nhật. Nếu sau đó robot vẫn hay lạc, hãy tạo lại bản đồ với đế ở vị trí mới.

4. Nhà thay đổi bố cục hoặc cửa đóng mở khác lúc quét

Dấu hiệu: robot bỏ sót cả phòng, báo không vào được khu vực, hoặc bản đồ mới bị cắt cụt so với trước.

Nếu lúc tạo bản đồ cửa phòng ngủ mở mà bây giờ lại đóng, robot sẽ không vào được và có thể hiểu nhầm bố cục nhà. Tương tự khi bạn kê lại sofa, tủ lớn hay thêm vách ngăn.

Cách xử lý:

1. Khi robot chạy, giữ trạng thái cửa giống lúc quét bản đồ.
2. Thay đổi nhỏ như dịch ghế, bàn trà thường không sao, robot sẽ tự thích nghi.
3. Thay đổi lớn như sửa nhà, chuyển nhà, kê lại toàn bộ đồ đạc thì nên tạo lại bản đồ.

5. Gương, cửa kính và ánh nắng mạnh

Gương lớn, cửa kính sát sàn hay tủ kính có thể phản chiếu tia laser, khiến robot "thấy" một căn phòng ảo phía sau gương. Nắng chiếu thẳng hoặc phòng quá tối cũng gây nhiễu cho robot dùng camera.

Cách xử lý:

1. Đặt vùng cấm hoặc tường ảo trước những tấm gương mà robot hay nhầm là lối đi. Cách thiết lập có trong bài chia phòng và cài vùng cấm cho robot.
2. Kéo rèm khi nắng gắt chiếu thẳng vào phòng lúc robot chạy, nhất là khi tạo bản đồ.
3. Với robot dùng camera, bật đèn hoặc hẹn giờ dọn vào ban ngày.

6. Bánh xe trượt hoặc bị kẹt

Robot ước tính quãng đường một phần dựa vào vòng quay bánh xe. Nếu bánh quấn tóc, mòn gai hoặc trượt trên sàn ướt, robot tưởng mình đã đi xa hơn thực tế và dần lệch khỏi bản đồ.

Cách xử lý:

1. Tắt robot, đặt úp trên khăn mềm.
2. Gỡ tóc, chỉ quấn ở trục bánh chính và bánh xe nhỏ phía trước.
3. Lau sạch mặt bánh, nhấn thử xem bánh có lún xuống và bật lên đều không.
4. Nếu robot vừa lau nhà với nhiều nước, hãy giảm mức nước để bánh không bị trượt.

7. Bản đồ bị lỗi, trùng lặp hoặc nhầm tầng

Dấu hiệu: app hiển thị bản đồ chồng chéo, có hai lớp tường lệch nhau; robot ở tầng hai nhưng dùng bản đồ tầng một; mỗi lần chạy lại thấy một bản đồ mới.

Cách xử lý:

1. Kiểm tra trong app xem tính năng lưu bản đồ đã được bật chưa.
2. Với nhà nhiều tầng, bật chế độ nhiều bản đồ (nếu máy hỗ trợ) và tạo riêng cho mỗi tầng một bản đồ. Bạn xem thêm kinh nghiệm dùng robot cho nhà nhiều tầng.
3. Nếu bản đồ đã méo hoặc trùng lặp, cách nhanh nhất là xóa và tạo lại.

8. Phần mềm cũ hoặc lỗi tạm thời

Lỗi phần mềm có thể khiến robot xử lý bản đồ sai dù phần cứng vẫn bình thường. Hãy cập nhật phần mềm cho robot và app, rồi khởi động lại robot. Nếu app có tùy chọn khôi phục bản đồ đã sao lưu, bạn có thể thử quay về bản đồ ổn định trước đó.

Cách tạo lại bản đồ cho robot đúng cách

Tạo lại bản đồ không khó, nhưng làm kỹ ngay từ đầu sẽ giúp robot chạy ổn định nhiều tháng sau. Trước khi xóa, bạn nên chụp màn hình phần chia phòng, vùng cấm và lịch dọn để thiết lập lại cho nhanh.

1. Dọn sàn: cất dây điện, đồ chơi, dép, tất, vén gọn rèm buông chạm đất.
2. Mở hết cửa các phòng bạn muốn robot dọn. Nếu robot dùng camera, bật đèn hoặc chọn lúc trời sáng.
3. Cố định đế sạc ở vị trí bạn định dùng lâu dài, cắm điện và để robot sạc đủ pin.
4. Xóa bản đồ cũ trong mục quản lý bản đồ của app. Một số app cho lưu nhiều bản đồ, bạn có thể tạo bản mới mà chưa cần xóa bản cũ.
5. Cho robot quét: chọn chế độ tạo bản đồ hoặc quét nhanh nếu có, hoặc chạy một lượt dọn toàn nhà.
6. Không can thiệp: trong lúc quét, không nhấc robot, không đóng cửa, hạn chế người và thú cưng đi lại quanh nó.
7. Để robot tự về đế: nhiều robot chỉ lưu bản đồ hoàn chỉnh khi kết thúc lượt chạy và tự quay về đế sạc.
8. Kiểm tra bản đồ: đối chiếu với nhà thật, xem có thiếu phòng, có tường ảo hay vùng lạ không. Nếu sai nhiều, xóa và quét lại.
9. Chia phòng, đặt tên: chỉnh ranh giới các phòng cho khớp thực tế.
10. Cài vùng cấm, tường ảo: cho khu vực gương lớn, bậc thềm, chỗ nhiều dây điện, bát ăn của thú cưng.
11. Bật lại lịch dọn và các chế độ riêng cho từng phòng.

Thời gian quét phụ thuộc diện tích và độ phức tạp của nhà, thường từ vài phút đến vài chục phút.

Mẹo giữ bản đồ ổn định lâu dài

• Không di chuyển đế sạc trừ khi thật cần thiết.
• Luôn cho robot xuất phát từ đế và tự về đế khi xong việc.
• Lau cảm biến, gỡ tóc ở bánh xe định kỳ, dày hơn nếu nhà nhiều bụi hoặc nuôi thú cưng.
• Giữ trạng thái cửa giống nhau giữa các lần dọn.
• Cập nhật phần mềm khi có phiên bản mới.
• Với nhà nhiều tầng, kiểm tra app đã nhận đúng tầng trước khi bấm chạy.

Khi nào nên mang đi bảo hành / liên hệ kỹ thuật

Bạn đã vệ sinh, khởi động lại và tạo lại bản đồ mà robot vẫn gặp một trong các tình trạng sau thì nên liên hệ kỹ thuật:

• Không tạo được bản đồ hoàn chỉnh, hoặc bản đồ mới vẫn méo mó dù nhà không có gương, kính lớn.
• Tháp LiDAR không quay, quay giật cục hoặc phát tiếng kêu lạ.
• Liên tục báo lỗi cảm biến định vị, con quay hồi chuyển hoặc bánh xe dù đã vệ sinh. Mã lỗi khác nhau theo từng hãng, bạn tra trong app hoặc sách hướng dẫn.
• Robot đi lệch hẳn sang một bên hoặc chạy vòng tròn không dừng.
• Lỗi chỉ xuất hiện sau khi robot bị rơi, va đập mạnh hoặc dính nước.

Những trường hợp này có thể liên quan đến phần cứng. Đừng tự tháo vỏ hay tháp LiDAR vì dễ làm hỏng thêm. Bạn xem chính sách bảo hành để biết cách gửi máy và quyền lợi áp dụng cho sản phẩm của mình.

Tóm lại

Khi robot chạy lung tung, sai bản đồ, hãy đi theo thứ tự: lau cảm biến, kiểm tra bánh xe và đế sạc, khởi động lại, rồi mới xóa và tạo lại bản đồ. Phần lớn trường hợp đều xử lý được tại nhà trong một buổi.

Nếu robot hiện tại chỉ dùng con quay hồi chuyển và bạn muốn một chiếc máy đi gọn gàng, nhớ bản đồ từng phòng, bạn có thể tham khảo các mẫu robot hút bụi dùng LiDAR hoặc camera tại FlyHome.